Ο Κώστας Καφάσης πέρασε στον άλλο κόσμο χτυπημένος από τον καρκίνο. Ηταν πασίγνωστος πριν από σαράντα χρόνια και η δόξα του κράτησε ίσαμε επτά ή οκτώ. Σε ολόκληρη τη δεκαετία του '70. Επαιξε καρατερίστας σε χρωματιστές, πολύ χρωματιστές ταινίες, και τον λάτρεψαν ως τραγουδιστή. Με βασικό σουξέ το «γέλα, κυρία μου». Ηταν μια εποχή που το άκουγες παντού. Οπως το «τικ τακ» από εκείνα τα εκκρεμή βαρίδια, όπως ό,τι ξέφευγε από τα φωτάκια των βραδινών ραδιοφώνων και τη γαλακτώδη διακοπτόμενη ανταύγεια της ασπρόμαυρης τηλεόρασης.
Με την ευκαιρία, κι αφού τον αποχαιρέτησα, ως ένα κομμάτι της νεότητας που δεν μπόρεσα να συμπαθήσω, βάλθηκα να σκέφτομαι αν αυτή η ξινίλα και η αφ' υψηλού απόρριψη που επιφυλάσσαμε, ως παρέα ή προσωπικά, για ένα σωρό πρωταγωνιστές και συνοδούς της καθημερινής ζωής των άλλων, έκρυβε μια παθογένεια δική μας, ένα σακατλίκι. Διότι η αντίδραση δεν ήταν ισότιμη. Και στους άλλους, σε πολλούς άλλους δεν ήταν αρεστή η μουσική μου μας άρεζε, τα χούγια και το ντύσιμό μας, ο τρόπος που μιλούσαμε κι ένα σωρό άλλα, ωστόσο δεν το παίρναμε τοις μετρητοίς, επειδή (μεταξύ μας) ήμασταν αρκετά προκλητικοί, δηλαδή θέλαμε να προκαλέσουμε είτε το σάστισμα είτε τη θυμηδία -ακόμη κι αν μας έβριζαν, την καταβρίσκαμε. Αλλά αυτά τα παιδιά, σαν τον Κώστα Καφάση, είχαν για την επιτυχία και του σουξέ μια τελείως διαφορετική εικόνα, αυτήν που αποτυπώνεται στις ασπρόμαυρες ταινίες με ήρωα τον Ξανθόπουλο, τον Παπαμιχαήλ και τον Βοσκόπουλο, όποτε έπαιζαν τους συνθέτες. Ηθελαν να κάνουν όνομα για να κερδίσουν τον έρωτα μιας ή περισσοτέρων κυριών, να φορέσουν κοστούμι με τα δέοντα σκισίματα πίσω και ντυμένα με ύφασμα κουμπιά, να μείνουν σε διαμέρισμα και να πίνουν σε κολονάτα ποτήρια. Για τον πέρα κόσμο, τον δικό μας, δηλαδή των περίπου συνομήλικων ή πιτσιρικάδων, που δεν τους γούσταραν οι φανταχτερές τους στολές στις ταινίες του Καραγιάννη και τα έντονα φερσίματα μπροστά στο φακό, δεν είχαν, ή τουλάχιστον δεν έβγαζαν την κακότητα που είχαμε εμείς με το καντάρι σχολιάζοντάς τους. Ελεγαν καμιά φορά καμιά περιφρονητική ατάκα για τα χιπαριά και τους μακρυμάλληδες, αλλά ως κομμάτι μιας μεταπολεμικής ομαδικής συνείδησης. Οι ίδιοι ποτέ δε δίστασαν να καραγκιοζευτούν φορώντας «αστεία» κοστούμια και παίζοντας άχαρα, πλην όπως ήθελε ο σκηνοθέτης τους. Ηταν μέρος της σεβαστής δουλειάς τους. Οταν πολλά χρόνια μετά την παρακμή τους γνώρισα ουκ ολίγους τέτοιους ήρωες του πάλκου και της φήμης, συνήθως έμενα εμβρόντητος από την ευγένεια και το τακτ που διέθεταν. Δε θα μπορούσα να πω το ίδιο για άλλους ήρωες, της «δικής» μας πλευράς, όπου η αμετροέπεια, η γαϊδουριά και η ψηλομυτίαση βάραγαν υπερωρίες πάνω στο κεκτημένο τους υφάκι.
Δεν ξέρω αν η κυρία του τραγουδιού έπαψε να περιγελά τον Κώστα Καφάση. Ευκαιρία, τώρα που τον αποχαιρετούμε, να το ξανασκεφτεί.
Παίζω έναν ρόλο… Είμαι ηθοποιός, δεν είμαι εγώ. Αφήνω το παντοτινό να γίνει η σκηνή στο έργο αυτό. Δε νιώθω χαρούμενος, ούτε λυπημένος, απλά θέλω να ξέρω το λόγο που χρειάζεται, για να είμαι εντάξει μέσα στην αλλαγή του κόσμου. Ανάμεσα στο γνωστό σύμπαν αλλά και το άγνωστο. Μέσα εκεί που είμαι και εγώ. Ένας κατάκοπος ξένος, πίσω από μία κάμαρα γεμάτη βροχή. Περισσότερο μοναχικός τώρα, σα μια ένδειξη των δύσκολων καιρών. Δεν έχω κοινωνική φόρμα και οι λέξεις σπάσανε από τα σαρδάμ… Σε αυτές είχα αποταμιεύσει πολλά αποθέματα ρόλων. Το σενάριο είναι γραμμένο απ’ όσες βρήκα απόψε… Θάνατος, μοναξιά, χρόνος, όνειρα, κόσμος, ύπνος, πόλη, λέξεις, μέρες, ψυχή, σχέσεις, αγάπη, έρωτας, χωρισμός, απομόνωση, ζωή… Τώρα πρέπει να βγω στη σκηνή. Τα φώτα είναι τόσο δυνατά, που δε βλέπω τον κόσμο. Ακούω μόνο τα τσιριχτά γέλια του φθόνου.
Είμαι έτοιμος…
- Σςςςςςςςςς… σωπάστε τώρα, η σκέψη μιλάει… - Ποια σκέψη; Μιλάει η σκέψη; - Είναι τρελός! (Φωνάζει κάποιος από τον εξώστη). - Η μοναξιά σε φοβίζει… περισσότερο από τον θάνατο; (Ρωτάω). - Ποια μοναξιά; Δε νιώθω μόνος! (Κανένας άλλος από το ακροατήριο δε μιλάει…ο άνθρωπος με κοιτάει και κουλουριάζεται στη θέση του). - Ο θάνατος είναι ένας ύπνος χωρίς όνειρα…Η μοναξιά ένα κενό του μυαλού…για τον απρόσμενο φόβο. - Ο χρόνος που περνάει; (Ρωτάει κάποιος άλλος). - Ο χρόνος… Μια αόρατη προθεσμία που έρχεται και μου χαϊδεύει το μάγουλο… και μου θυμίζει ότι μεγαλώνω… - Ο χρόνος με τιμωρεί. Με τιμωρεί που κρατώ ακόμη τα ενθύμια εκείνα, που διατέλεσαν τον βίο τους χωρίς φήμες. Αντικείμενα, σκέψεις, οσμές… ακατάστατα και ανέγγιχτα μαζί. - Ονειρεύεσαι; - Αν ποτέ ονειρευτώ ένα λάθος, όταν ξυπνήσω θα το κάνω. Έτσι θα κερδίσω έναν γαλήνιο, τρυφερό ύπνο. - Κι ο κόσμος γύρω σου; - Ο κόσμος ανασαίνει βαριά στον ήρεμο ύπνο του, προσδοκώντας μια ήρεμη στάση. - Αν ποτέ δω τον κόσμο να αλλάζει, τότε σίγουρα θα κοιμάμαι. Όταν ξυπνήσω, θα φροντίσω να συγυρίσω τον δικό μου.
- Κι ο ύπνος; Τι ρόλο παίζει στη ζωή σου; - Ο ύπνος είναι η μεγαλύτερη εφεύρεση για να αντικρούσει την πραγματικότητα που καθημερινά με νυστάζει. - Η πόλη; - Η πόλη είναι όμορφη, όταν οι άνθρωποι που ζουν μέσα της, δεν τη στιγματίζουν με την ανοησία τους. - Κι οι δρόμοι δεν είναι οι ίδιοι όταν λείπουν τα σημάδια από τα βήματα που σήμαιναν κάτι. - Σε όλες τις μοντέρνες πολιτείες οι αποστάσεις γίνανε επικίνδυνες… (Ψιθυρίζω: ακόμη και για ένα χιλιόμετρο χρειάζεται αυτοκίνητο…) - Αυτός που κυκλοφορεί μόνος μέσα στο πλήθος, έγινε οριστικά ο τρελός του χωριού. Χρειάζεται η παρέα ενός σκύλου και αμέσως αποκτάει σταθερότητα ο βηματισμός του. Την ίδια στιγμή, ένας σκύλος θεωρείται βρώμικος, από την ώρα που ο άνθρωπος αποφάσισε πως δε χρειάζεται πλέον την παρέα του. - Οι λέξεις; - Οι γλώσσες μοιράστηκαν στους ανθρώπους, για να αποφέρουν μια συνέχεια στις σκέψεις τους. - Οι διάλεκτοι εφευρέθηκαν από τους ίδιους, για να ψυχαγωγήσουν την προσπάθεια επικοινωνίας μεταξύ τους. - Έτσι, αν ποτέ με προδώσω, θα ξέρω πως δεν άξιζαν όσα έλεγα. Τότε είναι που θα μεταμορφωθώ σε ψίθυρο.
-Οι μέρες; Η καθημερινότητα; - Είναι εκείνα τα πρωινά, καθώς τριγυρίζω… αγοράζοντας εικόνες, μυρωδιές και ήχους. Συναντώ κόσμο στους δρόμους και σαστίζω. Βλέπω γερασμένους άντρες να σουλατσάρουν. Πίνουν βιαστικά τον καφέ τους, παραδομένοι σε αναγγελίες κηδειών, γεμάτοι τρόμο… Πόσο ακόμη την ψυχή τους την ίδια να διαβάλουν; Οι μαύροι είναι -οι κορυφαίοι πωλητές- απ’ το χαράτσι του δρόμου.. Στις καφετέριες τα χαμόγελα είναι βιαστικά. Μέσα από τζιν γλιστράνε γυναικεία οπίσθια… - Κάθε πρωινό αναρωτιέμαι για τον μοντέρνο χρόνο. Αλλάζει αυτός ο κόσμος, κάθε στιγμή είναι αμφισβητήσιμη. Οι ακαθαρσίες χωρίς οντισιόν ξεπουλάνε. Και οι κάμερες της μοντέρνας ζωής τις τραβάνε. -Και η ψυχή; - Ένα ανασφαλές ορόσημο, μεταξύ ζωής και θανάτου… - Μερικές φορές έρχεται σαν ψίθυρος… (Την ακούς;) Και η φωνή σου γίνεται σκέψη. (Την αισθάνεσαι;) Τότε νιώθεις την ήττα, από του παρελθόντος την επιστροφή… - Δεν καταφέρνω τίποτε συγκαλώντας και πάλι την επαναλαμβανόμενη ζήση μου… Και δε θα με ακούσει κανείς μέσα στον ύπνο του, παρά μόνο τα νυχτοπούλια που μου προσφέρουν συντροφιά σε αυτή την «άχρονη αιωνιότητα». Αν ποτέ με καταλάβουν, θα σημαίνει πως… θα μένω μόνος για πολλά χρόνια, περιμένοντας το «αν».
- Οι σχέσεις; - Εκεί όπου μια γυναίκα χρειάζεται τρυφερότητα και γεμάτες αγκαλιές… ένας άντρας χρειάζεται την ηρεμία του αρσενικού ζώου μετά από το φαγητό… Γιατί δεν έχουν και οι δύο μια δίκαιη μοιρασιά; (Αποδοκιμασίες από το γυναικείο πλήθος!) - Η αγάπη; - Η αγάπη είναι μια μυστική εστία μόλυνσης, που σημαδεύει το κορμί με στίγματα ευεξίας και το μυαλό με ανυπάκουες εικόνες, χωρίς βέβαιη συνέχεια. - Ο έρωτας; - Μια μετέωρη στιγμή ηδονής, που απαλύνει τον ανεξήγητο στομαχικό πόνο… - Ο χωρισμός; - «Όσο η αυγή πασχίζει να σβήσει τη νύχτα, έτσι και εγώ προσπαθώ να χάσω όσα υποσχεθήκαμε. Ας μπορούσε μια φορά ο λόγος να γίνει αντίληψη…» - Η απομόνωση; - Όσες φορές αποζήτησα τη μοναξιά, δεν την είχα όπως ήθελα. Τώρα όμως, εδώ μέσα, πίσω από την σίγουρη μέρα που αποσύρεται, τρέμω να ζήσω άλλη μια άγρυπνη νύχτα. Ο μαύρος καφές μισθώνει μια εγρήγορση, για να μην ξεχαστώ και με πάρει ένας ακόμη αναλλοίωτος χαμός από όνειρα. Τι κέρδος και αυτό• έγινα ένας κατάδικος επιλογής, αφού ενοχοποίησα την ύλη μου… (…κέρδισα την απομόνωσή μου) - Η ζωή; - Κάντε τη ζωή σας τέχνη, αφοδεύοντας μια σύμβαση κρίσιμη. - Τι άλλο υπάρχει; - Η λεωφόρος –κάποια ήρεμα απογεύματα μετά τον ύπνο- θυμίζει το κύμα που σκάει στα βράχια… (Το τσιγάρο στο χέρι σώνεται). - Πίσω από θεόρατα βουνά, ο γαλάζιος ουράνιος τάπητας γεννά δύο τρία χοροπηδηχτά σύννεφα. Τα σύννεφα, από μεταξένια μαξιλάρια, γίνονται λευκοί παγετώνες που λιώνουν βροχή… Και η βροχή, σαν απαλή, εύθραυστη μπόρα, θυμίζει τεράστια αίθουσα, γεμάτη από ενθουσιώδη χειροκροτήματα.
Κάθομαι στην κουΐντα και τα χέρια μου λαξεύουν στο κενό αδιόρατα σχήματα.
«Προσπάθησα να ταξιδέψω πάνω σε ένα σύννεφο… δεν μπόρεσα να κρατηθώ, γιατί τα όνειρά μου ήταν μικρά…»
Κ’ ύστερα, πίσω, στα παρασκήνια…
- Τίποτα δε με περιμένει πια… πρέπει να τρέξω για να το προφτάσω. Μη χαθώ και πάλι στους ίδιους ρεμβασμούς του συμβιβασμένου κόσμου. - Τελικά σε αυτόν τον κόσμο… θα υπάρχουν για πάντα, μυστικές και αθόρυβες ελπίδες, ότι κάτι απ’ όλα εκείνα του χθες, μπορούν να σωθούν και να σώσουν…
Ελάχιστοι είναι σήμερα οι Έλληνες που ξέρουν να γράφουν. Και οι καλύτεροι από αυτούς γράφουν στους τοίχους. Οι μεγαλύτερες αλήθειες, τα πιο ευφυή, πιο πνευματώδη και πιο εύστοχα σχόλια που έχουν διατυπωθεί τα τελευταία είκοσι με τριάντα χρόνια σε αυτή τη χώρα θα τα βρείτε γραμμένα με σπρέι ή μαρκαδόρο σε μια κολώνα ή σε ένα τοίχο. Αυτός είναι και ο λόγος που οι εφημερίδες -σε μια έκρηξη ειλικρινούς αυτοκριτικής- αποφάσισαν να προβούν σε μια συγκινητική επίδειξη αυτογνωσίας και να γίνουν το περιτύλιγμα για ταινίες και για διάφορα άλλα δωράκια, παντελώς άσχετα με το λόγο για τον οποίο πάει κανείς στο περίπτερο για να τις αγοράσει.
Σήμερα κανείς δεν γίνεται σοφότερος διαβάζοντας κάθε πρωί περισπούδαστες αναλύσεις περί του λόγου για τον οποίο ο πρωθυπουργός θα προχωρήσει σε ευρύ ή μίνι ανασχηματισμό μέσα στο χειμώνα, μέσα στην άνοιξη ή το αργότερο μετά το καλοκαίρι, σε περίπτωση που δεν επικρατήσει τελικά η άποψη του να πάει με αυτή την κυβέρνηση ως τις επόμενες εκλογές, τις οποίες μπορεί να προκηρύξει και πρόωρα. Αντίθετα, μετά από μια βόλτα στην Πανεπιστημίου, στη Τσιμισκή, στο λιμάνι της Πάτρας ή στην πλατεία Ταχυδρομείου της Λάρισας -κατά την οποία θα επιδείξει μεγάλη διάθεση για ανάγνωση των τοίχων και ακόμα μεγαλύτερη για απροκατάληπτες σκέψεις- είναι βέβαιο πως θα γυρίσει άλλος άνθρωπος στο σπίτι. Θα νιώσει πραγματικά ενημερωμένος, πιο σωστός και… λιγότερο θύμα. Κι όλα αυτά χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ.
Ας ακολουθήσουμε κάποιον που αποφασίζει να διαθέσει μια ώρα από τη ζωή του ως αναγνώστης τοίχων.
«Ο χρόνος δεν υπάρχει. Μόνο τα ρολόγια» είναι το πρώτο που διαβάζει.
Μετά, πάνω στον σκουπιδοτενεκέ:
«Αυτά είναι σκουπίδια αλλά είναι καλύτερα από αυτά που βλέπεις στην τηλεόραση».
Στο ρολό κλειστού καταστήματος: «Ευτυχία είναι να μην πουλιέται τίποτα».
Στο θεόρατο γκρίζο γιαπί απέναντι: «Αυτό υποτίθεται πως είναι το μέλλον μας» και «Γκρεμίστε τα κτίρια, χτίστε όνειρα».
Πάει παρακάτω και αυτοβομβαρδίζεται με σλόγκαν:
«Δεν με νοιάζει ποιον θα ψηφίσεις. Κυβερνήσεις θα υπάρχουν πάντα»,
« Έγχρωμη τηλεόραση, ασπρόμαυρη ζωή»,
«Λίγοι σκέφτονται, όλοι έχουν άποψη»,
«Φορέστε γυαλιά ηλίου. Το μέλλον έρχεται λαμπρό»,
«Ο Ιησούς ξανάρχεται και μας φέρνει ντόνατς»...
Βυθισμένος στις σκέψεις του αρχίζει να περπατά με γερμένο το κεφάλι στο πεζοδρόμιο. Τον διακόπτει μια φράση γραμμένη πάνω στην πλάκα όπου πατούν τα παπούτσια του:
«Σταμάτα να κοιτάς κάτω συνέχεια. Διεκδίκησε τη ζωή σου».
Τότε διαπιστώνει ότι βρέθηκε σε ένα βρώμικο, ανήλιο και αδιέξοδο στενό σε τοίχο του οποίου διαβάζει:
«Αν δεν αντισταθείς θα μείνεις για πάντα εδώ».
Αν το παιδί σας θέλει να γίνει δημοσιογράφος -όχι γιατί ζήλεψε τη γκλαμουριά κάποιου τηλεπαρουσιαστή ή κάποιας τηλεπαρουσιάστριας- άλλα γιατί έχει έφεση στο να μαθαίνει, έχει οξύτατη κρίση, έχει ταλέντο στο να εκφράζεται με λέξεις, έχει μέσα του «πράμα θυμωμένο και βουβό» και μαζί μια ακατανίκητη επιθυμία να επικοινωνήσει, εξηγήστε του πως δεν υπάρχει έντυπο που να χρειάζεται τα προσόντα του σήμερα.
Χαρίστε του ένα μαρκαδόρο. Τα προς το ζην μπορεί να τα βγάλει και ως υπάλληλος σε βενζινάδικο...
Αμφιβολία Μερικές φορές λέω με αμηχανία στον εαυτό μου... ελπίζω να είναι μια άλλη που ζει για μένα. `Έτσι αισθάνομαι πιο ήσυχη.
Το ποίημα Έγραψα ένα ποίημα τόσο σύντομο που δεν το βρίσκω πια εκεί που το έγραψα.
Πλους Ενίοτε, τη νύχτα, νοιώθω ότι είμαι λοστρόμος στο πλοίο των παπουτσιών μου.
Χάθηκα Είναι τώρα δυο μέρες που ψάχνω να με βρω. Δε θυμάμαι πια που με έβαλα.
Εξομολόγηση Καθισμένη μπροστά στον καθρέφτη και ντυμένη καλόγρια, με εξομολόγησα.
Παλιά πείνα Διάφορες φορές προσπάθησα να κρεμαστώ. Είμαι όμως πολύ ελαφρυά!
Αντικατοπτρισμός Εμφανίστηκε στ όνειρό μου ένα χαρτονόμισμα των χιλίων. Μόλις του μίλησα στον ενικό, αμέσως εξαφανίστηκε!
Τύψεις Τι παράξενο! Συχνά νοιώθω πως μεγάλωσα στη θέση μιας άλλης.
Πρόσκληση σε γεύμα Μερικές φορές για να μην είμαι μόνη μου, με προσκαλώ σε γεύμα. Από ευγένεια τρώγω λίγο, αλλά πληρώνω για δυο.
Ανείπωτο φλερτ Ντυμένη άντρας στάθηκα μπροστά στο καθρέφτη και για περίπου μια ώρα με φλέρταρα. Στη πιο ωραία στιγμή αρπάζω μια σφαλιάρα. Ακόμα δεν ξέρω καλά αν μου την άστραψα εγώ ή εκείνος.
Αυτός που κρυφοκοιτάζει Κρύφτηκα πίσω από μια ιδέα.Και τώρα θέλω να δω που στο καλό ξεπορτίζει η σκέψη μου.
Ποιητική Τα πάντα ειπώθηκαν με λόγια όμορφα. Τώρα δεν μένει παρά να ειπωθούν με λόγια αληθινά.
Η πυγολαμπίδα Ήμουν μόνη, μια νύχτα, και είδα τη ψυχή μου. `Ήταν η πρώτη πυγολαμπίδα της χρονιάς.
Θερινή ομιλία Ξαπλωμένη κάτω από μια ελιά άκουσα το λόγο που έβγαζε ένας τζίτζικας. Δεν κατάλαβα μόνο τη τελευταία συλλαβή.
Πρόνοια Όταν είμαι θλιμμένη περπατώ στις μύτες των ποδιών για να μη ξυπνήσω την ψυχή.
Το ουράνιο τόξο Εμφανίστηκε το ουράνιο τόξο. Είναι ίσως η ψυχή του πατέρα μου που περνάει ανάμεσα στις τελευταίες σταγόνες της βροχής.
Απέλπιδα υπόθεση Εάν ο πατέρας μου ζούσε και μ’ έβλεπε, θα έλεγε αμέσως: με συγχωρείτε, κυρία μου, μήπως είδατε την κόρη μου;
Σχεδόν μια βρισιά Αν μ’ έβλεπε ο Θεός, θα έλεγε : «Η κόρη μου περπατάει ακόμα πάνω στη γη».
Αυτοκτονία Εάν ήταν δυνατόν, απόψε θα απαγχονιζόμουν από μια αχτίδα φεγγαριού.
Ταξίδι απλής μετάβασης Πριν ο πατέρας μου ξεψυχήσει μου είπε... Πηγαίνω να βρω το Θεό, αλλά θα γυρίσω αμέσως. Ίσως να μην τον βρήκε – ίσως να τον ψάχνει ακόμη, αφού δεν επέστρεψε ακόμη.
Ο σύντροφος Βαρέθηκα να είμαι μόνη κι έβαλα απόψε τη σκιά να ξαπλώσει μες στο κρεβάτι μου. Ήταν πιο κρύα από μένα.
Στο Σταθμό Πηγαίνω συχνά στο Σταθμό για να δω αυτούς που φεύγουν και μου είναι άγνωστοι. Ένα - ένα επιθεωρώ όλα τα παράθυρα μέχρις ότου το τρένο αρχίζει να κινείται σιγά- σιγά. Τότε συγκινημένη κουνάω το μαντήλι και φεύγω · νοιώθω λιγότερο μόνη.
Εγκατάλειψη φύλαξης Έφυγε χωρίς να με αγγίξει ο άγγελος που με φύλαγε όταν ήμουν παιδί. Κι αυτός με άφησε. Τώρα είμαι μόνος με όλο κείνο το σκοτάδι που δημιουργώ πάνω στο χώμα σαν μια χοντρή σιωπηλή κηλίδα.
Προκαταβολή Πληρώνω σ’ αυτή τη ζωή τις αμαρτίες που θα κάνω σε μια άλλη.
Οι αδιάφοροι Ανακάλυψα πως οι αστερισμοί δεν δίνουν δεκάρα για μένα, προ παντός όταν τους κοιτάζω νοσταλγικά.
Ήρωας στο σκοτάδι Ναι, σκοτώνω τον εχθρό, αλλά πάντα μες στο όνειρο. Είναι προτιμότερο και για τους δυο μας.
Η ιστορία Οι άνθρωποι οικοδομούν τις χώρες με ατέλειωτη υπομονή και οι στρατηγοί τις καταστρέφουν με ατέλειωτη επιπολαιότητα.
Λεπτότητα ευαίσθητου πεζού Τα πόδια μου είναι πάντα αγχωμένα απ’ τις τύψεις που άδικα πατώ το χώμα με όλο μου το βάρος.
Το υπερήφανο Απ’ όλα μου τα όργανα το κεφάλι είναι το πιο υπερήφανο μόνο και μόνο γιατί είδε το φως της ημέρας εφτά λεπτά πριν από τα πόδια!
Ο υπήκοος Όλα τα όργανά μου είναι δικτάτορες. Ο μόνος υπήκοος είμαι εγώ.
Έκσταση Το ρολόι μου σταμάτησε. Νοιώθω ότι είμαι σχεδόν αιώνιος.
Ισότητα Ανάμεσα σε μένα και το Θεό δεν υπάρχει καμία διαφορά. Ως σήμερα δεν ξέρω ακόμη καλά ποιος απ’ τους δυο μας υπάρχει.
Δραστική απόφαση Δεν μιλάω πια: θέλω ν’ αρχίσω από μένα την εκστρατεία εναντίον των θορύβων.
Ανθρωπολογικός σαδισμός Σε μένα οι άνθρωποι θαυμάζουν μόνο τις σιωπές μου. Δε θέλουν με κανένα τρόπο να θαυμάσουν τα λόγια μου.
Οριστικός χειμώνας Μες στη ψυχή μου, ολόγυμνη τώρα, ο Θεός πια πεθαίνει απ’ το κρύο.
Αντίθετες κατευθύνσεις Αυτά τα τελευταία χρόνια ενώ εγώ έγινα πιο κοντός, οι ιδέες μου έγιναν πιο υψηλές.
Ντροπή Πρέπει οπωσδήποτε να κρυφτώ. Ανακάλυψα ότι σκέφτομαι.
Η επιλογή Για να μην είμαι μόνος, επέλεξα εμένα για φίλο. Πολύ ελπίζω να μη με προδώσω.
Ο αναζητών Αναζητώ τις λέξεις που θα μου εξηγήσουν επιτέλους ποιος είμαι για τον εαυτό μου και για τους άλλους. Βρήκα κιόλας μερικές.
Ο πολύ συνετός Με τόσα γρήγορα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν, αποφάσισα να μείνω ακίνητος. Θέλω να αποφύγω επικίνδυνα προσπεράσματα.
Παράνυμφος Πολλές ιδέες μου είναι ακόμη παρθένες. Θα πρέπει να τις βρω γαμπρό πριν καταντήσουν ξινές γεροντοκόρες.
Ανθός από ανθό Ευτυχώς που απ’ τη ζωή μου διατηρώ λίγες αναμνήσεις: αν τις είχα κρατήσει όλες, ξαφνικά θα έσκαζε η καρδιά μου.
Εκείνος που έπαψε να αγαπάει Τίποτα το δικό μου δεν αγαπώ: ούτε τη σκιά μου που σέρνεται συνέχεια στο χώμα και δεν πλένεται ποτέ.
Η έξωση Μου ‘καναν έξωση. Απ’ τη σοφίτα ίσως μετακομίσω κάτω απ’ τα κεραμίδια. Ακριβώς όπως τα πουλιά.
Το αστέρι Ένα αστέρι έρχεται και λάμπει στα τζάμια κάθε φορά που στο σκοτάδι μου εύχομαι καλή νύχτα κι η σκέψη μου πηγαίνει στο συγχωρημένο πατέρα μου.
Ο Ντον Τζιοβάνι Ως τώρα το μόνο θηλυκό που προσκολλήθηκε σε μένα υπήρξε και είναι η σκιά μου. Και μ’ αγαπάει τόσο πολύ που μερικές φορές μου φιλάει ακόμη και τα πόδια.
Ένας μπαίνει κι ένας βγαίνει Εγώ κι ο χρόνος κοροϊδεύουμε ο ένας τον άλλο. Εγώ προσπαθώ να βγω οριστικά απ’ αυτόν κι αυτός προσπαθεί να μπει για πάντα μέσα μου.
Ο λιγομίλητος Σπανίως μιλάω. Για να μην ενοχληθώ.
Αφηρημάδα Με όλη αυτή τη ζέστη που κάνει, δεν καταφέρνω να ζεσταθώ. Ίσως να έχω πεθάνει και δεν το κατάλαβα.
Λεπτότητα Έγραψα ένα γράμμα γεμάτο βρισιές στον εαυτό μου, αλλά από λεπτότητα δεν το υπέγραψα.
Ο κρυμμένος μουσαφίρης Αναρωτιέμαι και πάλι αναρωτιέμαι ποιος είμαι εγώ και μου απαντάει συνεχώς κάποιος τον οποίο δεν μπόρεσα ακόμη να γνωρίσω προσωπικά.
Η ρότα Στο δωμάτιό μου, στο σκοτάδι, ανάβω ένα σπίρτο. Είναι σαν το Πολικό Αστέρι. Με οδηγεί ως το κρεβάτι.
Τιτάνιο Επιτέλους κατόρθωσα να σταματήσω τον χρόνο: αφαίρεσα τους δείχτες απ’ το ρολόι μου.
Ανακάλυψη Ανακαλύπτομαι σιγά - σιγά για να μη φοβηθώ.
Τα αστεία του ζην Μέσα σε καθένα από μας υπάρχει ένας παπάς, ένας μπάτσος, ένας λοχίας, ένας στρατηγός, ένας τύραννος, ένας υποκριτής, ένας δολοφόνος, ένας προδότης, ένας προδομένος, ένας ιεροδίκης, ένα γουρούνι και, κάτω απ’ όλη αυτή τη κοπριά, το φτερό μιας περιστεράς που δυσκολεύεται να πετάξει. Κάθε μέρα είναι και μια ευκαιρία για να βγει στην επιφάνεια ένα απ’ αυτά τα αηδιαστικά πρόσωπα.
Απαίτηση Όταν απαιτώ να έχω δίκαιο, αντιλαμβάνομαι αμέσως μετά ότι δεν σκέφτηκα επαρκώς.
Η απόσταση Όσο πιο πολύ διαβάζω, τόσο πιο πολύ απομακρύνομαι απ’ τον εαυτό μου.
Οι κεραυνοβολημένοι Στα φρενοκομεία τελικά πηγαίνουν και παραληρούν τα πλάσματα που πήραν στα σοβαρά τη ζωή και κεραυνοβολήθηκαν.
Εξευτελισμός Όποιος παραιτείται περνάει απ’ το ένα στο μηδέν.
Παρών άνθρωπος Όσο πιο πολύ ζούμε στη γη, τόσο περισσότερο είμαστε απόντες. Ο καθένας μας συνηθίζει να εξαφανίζεται γιατί κανείς δε μας βλέπει. Αλλά μόλις έρθει ο θάνατος, όλοι έρχονται κοντά γιατί ο θάνατος, παράξενο, θυμίζει στους άλλους ότι υπήρξαμε. Και τότε όλοι, από μακριά κιόλας, βγάζουν το καπέλο τους σχεδόν σαν να ήμαστε πιο ζωντανοί κι απ’ τους ζωντανούς.
Όταν πλησιάζεις στα σαράντα και σου μιλούνε για παιδιά τα συναισθήματα είναι μπερδεμένα. Νιώθεις έναν φόβο απροσδιόριστο. Που δεν μπορείς να εξηγήσεις από που πηγάζει και γιατί. Αναλογίζομαι τον τελευταίο καιρό συχνά πως θα ήταν η ζωή μου αν είχα ένα παιδί. Όμως όσο κι αν προσπαθώ, απάντηση δεν μπορώ να δώσω.
Σήμερα ένας άνθρωπος που αγαπώ και εκτιμώ πολύ, μου είπε...«Δεν κάνεις ένα παιδί;»To παράξενο βέβαια δεν είναι αυτό που ειπώθηκε, όσο αυτό που ένιωσα εγώ στην καρδιά μου, ακούγοντας το. Μια γλυκειά αίσθηση απλώθηκε μέσα μου.
Ένα παιδί, είναι κάτι που πολύ συχνά τελευταία περνά από το μυαλό μου. Από τις σκέψεις μου, τη φαντασία μου, την καρδιά μου. Και κάθε φορά που το συλλογίζομαι ένα χαμόγελο διαγράφεται στα χείλη μου. Ένα χαμόγελο διαφορετικό από τα άλλα. Γλυκό σαν μέλι.
Και είναι περίεργο να το σκέφτεται ένας άνθρωπος για σένα αυτό. Περίεργα όμορφο. Δείχνει ότι σε νοιάζεται. Προσωπικά μου ξυπνάει πολλές αναμνήσεις. Άλλες καλές και άλλες όχι. Μια παράξενη ιστορία που έζησα για περισσότερα από δέκα χρόνια. Και που ίσως κάποια στιγμή του την εξιστορήσω για να μπορέσει να καταλάβει γιατί αυτό που είπε με έκανε να νιώσω τόσο όμορφα.
Το σίγουρο είναι πως αν ποτέ συμβεί αυτό θα ήθελα να είναι ο νονός του παιδιού μου. Μένει μόνο να περιμένουμε... ο χρόνος θα δείξει...
