21/6/09

Ο Λευκός Πύργος



Οι περισσότεροι Θεσσαλονικείς δεν έχουν μπει ποτέ μέσα στον Λευκό Πύργο. Δε μου κάνει και ιδιαίτερη εντύπωση αφού εμείς οι έλληνες είμαστε τόσο αδιάφοροι με τους θησαυρούς που έχουμε κληρονομήσει από το παρελθόν. Μοιάζει να μην έχει κανείς την περιέργεια να μάθει τι υπάρχει μέσα σε αυτό το παλιό κάστρο φυλακή. Περνάμε καθημερινά από δίπλα του, σταματάμε στο φανάρι και τον χαζεύουμε, αλλά μέχρι εκεί. Στην είσοδο του συναντάς ανθρώπους από όλα τα μέρη του κόσμου, από όλες τις γωνιές, που έχουν έρθει να τον δούνε. Και όχι μόνο εξωτερικά. Άνθρωποι που θέλουν να μάθουν τι κρύβει στο εσωτερικό του αυτός ο στρογγυλός πύργος.
Έχω μπει αρκετές φορές μέσα. Συνήθως φιλοξενούσε εκθέσεις και με αυτή την προοπτική τον επισκεφτήκαμε και την τελευταία. Μια έκπληξη όμως μας περίμενε.
Ανοίγοντας το φινιστρίνι του πύργου, ένας παραμυθένιος κόσμος ξεδιπλώθηκε μπρος στα μάτια μας. Ας τον περπατήσουμε και μαζί...


Ο Λευκός Πύργος, το μνημείο-σύμβολο της Θεσσαλονίκης, που σήμερα υψώνεται μοναχικός στην παραλία της πόλης, κτίσθηκε στα τέλη του 15ου αι., μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους.
Στη μακρά ιστορία του, ο πύργος έχει αλλάξει κατά καιρούς ονόματα και χρήσεις. Τον 18ο αιώνα αναφέρεται ως Φρούριο της Καλαμαριάς, ενώ το 19ο αιώνα ως "Πύργος των Γενιτσάρων", "Πύργος του Αίματος". Τα δύο τελευταία ονόματα οφείλονται στο γεγονός ότι ήταν φυλακή βαρυποινιτών και η όψη του βαφόταν με αίμα από τις συχνές εκτελέσεις των φυλακισμένων από τους Γενίτσαρους. Το 1890 ένας κατάδικος για να αποκτήσει την ελευθερία του άσπρισε με ασβέστη τον πύργο και από τότε έμεινε η σημερινή ονομασία του, Λευκός Πύργος.


Στη διάρκεια του Α'Παγκοσμίου Πολέμου στέγαζε το κέντρο διαβιβάσεων των Συμμάχων, ενώ το 1916 ένας του όροφος χρησιμοποιήθηκε για τη φύλαξη αρχαιοτήτων που προέρχονταν από τις αρχαιολογικές δραστηριότητες των βρετανικών δυνάμεων στη ζώνη ευθύνης τους. Ακόμη χρησιμοποιήθηκε για την αεράμυνα της πόλης και ως Εργαστήριο Μετεωρολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Οι τελευταίοι που στεγάσθηκαν στον πύργο πριν από την αναστήλωσή του ήταν οι Ναυτοπρόσκοποι. Στην αρχή του 20ού αιώνα στο χώρο γύρω από τον πύργο λειτουργούσε το περίφημο καφενείο και το Θέατρο του Λευκού Πύργου, που κατεδαφίστηκαν το 1954, με σκοπό την επέκταση του πάρκου.
Ο πύργος είναι κυλινδρικός με ύψος 33,90 μ. και διάμετρο 22,70 μ. Έχει ισόγειο και έξι ορόφους, που επικοινωνούν με εσωτερικό κλιμακοστάσιο μήκους 120 μ., το οποίο ελίσσεται κοχλιωτά σε επαφή με τον εξωτερικό τοίχο, αφήνοντας στο κέντρο έναν κυκλικό πυρήνα διαμέτρου 8,50 μ. Έτσι, σε κάθε όροφο σχηματίζεται μια κεντρική κυκλική αίθουσα, με την οποία επικοινωνούν μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια, ανοιγμένα στο πάχος του εξωτερικού τοίχου. Ο τελευταίος όροφος έχει μόνο την κεντρική αίθουσα και έξω από αυτήν δημιουργείται δώμα, που προσφέρει εξαιρετική θέα του γύρω τοπίου της πόλης και της θάλασσας.


Όπως δείχνουν οι ιστορικές μαρτυρίες, αλλά και η εσωτερική διαρρύθμιση των χώρων, η ύπαρξη τζακιών, καπναγωγών και μικρών αφοδευτηρίων με αποχετευτικό σύστημα, ο πύργος δεν είχε μόνο αμυντική χρήση, αλλά ήταν και στρατιωτικό κατάλυμα. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ο πύργος περιβαλλόταν από χαμηλό οκταγωνικό περίβολο, ενισχυμένο με οκταγωνικούς πυργίσκους στις τρεις γωνίες του. Στο εσωτερικό του υπήρχαν ένα δερβισικό ησυχαστήριο, πυριτιδαποθήκες και δεξαμενή νερού, ενώ επάνω στην είσοδό του σωζόταν τουρκική επιγραφή που ανέφερε ότι ο πύργος του Λέοντος έγινε το 1535-1536, χρονολογία που πιθανώς αναφέρεται στην κατασκευή του περιβόλου.
Το 1983-1985 έγινε από την 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων η αναστήλωση του μνημείου και η μετατροπή του σε εκθεσιακό χώρο. Με την ευκαιρία του εορτασμού των 2.300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης, στέγασε την έκθεση "Θεσσαλονίκη - Ιστορία και Τέχνη", ενώ το 2001 την περιοδική έκθεση "Ώρες Βυζαντίου - Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο". Το 2006 στέγασε το Μουσείο της πόλης της Θεσσαλονίκης.

8 σχόλια:

Benikos place είπε...

Καλησπέρα,περαστε απο το Το μονοπάτι να παραλάβετε ενα ομορφο βραβειο για σας!

PANOPTIS είπε...

Καλο σου βραδυ Γλυκεριτσα ! Δεν εχω παει ποτε εκει. Αλλα και με την Ακροπολη το ιδιο δεν συμβαινει ; Σε βρισκω ηρεμη και δημιουργικη και μου αρεσει ! Να εισαι καλα! Αντιγονη

korinoskilo είπε...

τελεια αναφορα!!!!

εχω ανεβει ... ειναι περιεργα ωραια ..
και μεσα και πανω


φιλια

Osiris είπε...

Aza,

Έκανες υπέροχη δουλειά και συγχαρητήρια.΄
Είδα και έμαθα πράγματα για πρώτη φορά.
Όποτε χρειστεί να κάνω μια αναφορά θα κάνω link στο post σου αυτό.
Πιστεύω ότι δεν υπάρχει κάτι παρόμοιο.

Επίσης ένα μεγάλο μπράβο σου και για τις φωτογραφίες.

Καλό σου βράδυ

Αza είπε...

Νικόλα έρχομαιιιιι......... την καλησπέρα μου!

Αza είπε...

Αντιγονάκη μου πιστεύω ότι οι περισσότεροι έλληνες δεν έχουμε δει πράγματα που θα έπρεπε.Ποιος έχει πάει άραγε να δει το Α' νεκροταφείο που μέσα του κρύβει αριστουργήματα τέχνης;O Λευκός πύργος είναι μαγευτικός στο εσωτερικό του,κι αν ποτέ βρεθείς θεσσαλονίκη να πας να τον δεις από κοντά.Είμαι σίγουρη ότι θα ενθουσιαστείς.Ήρεμη δεν θα το έλεγα.Ίσα ίσα περνώ μια περίοδο δύσκολη και είμαι άνω κάτω.Όλα ένα μπερδεμένο κουβάρι που πρέπει να βρω την άκρη του.Φαίνεται όμως ότι αυτό δεν επηρεάζει την δημιουργικότητα μου.Σε φιλώ και σένα και τον Ορέστη!
ΥΓ. Να κοιτάξεις το μέιλ σου το βράδυ.Θα σου στείλω γράμμα...

Αza είπε...

Έτσι τον βρήκα κι εγώ Λενιώ.Περίεργα όμορφο!Φιλάκια πολλά κι από μένα!

Αza είπε...

Καλέ μου Όσιρι αυτό το σημείωμα είναι αφιερωμένο σε σένα.Και μπορείς να το χρησιμοποιήσεις όπως και όπου θέλεις.Χαίρομαι που σου άρεσε!Την καλησπέρα μου.Και ξύπναααααααααα... κάνω φραπέ λέμε!